Diagnoza i terapia metodą Johansena
Metoda Johansena (Indywidualna Stymulacja Słuchu Johansena – IAS) to podejście przeznaczone dla dzieci z zaburzeniami przetwarzania słuchowego. Diagnozę i terapię może prowadzić wyłącznie uprawniony terapeuta. Zaburzenia przetwarzania słuchowego, które mogą negatywnie wpływać na rozwój mowy, koncentrację oraz trudności w nauce, w tym dysleksję, dlatego warto przeprowadzić diagnozę u dziecka, które zdradza niepokojące objawy. Dzięki standaryzowanym narzędziom diagnostycznym możliwe jest dokładne zidentyfikowanie problemu, co pozwala na wdrożenie skutecznej terapii, dostosowanej do wieku i specyfiki zaburzenia u dziecka.
Wskazania do diagnozy przetwarzania słuchowego metodą Johansena
Problemy z przetwarzaniem słuchowym (CAPD – Central Auditory Processing Disorder) wynikają z nieprawidłowego interpretowania bodźców słuchowych przez mózg. Innymi słowy, dziecko słyszy dźwięki, ale ma trudności z ich prawidłowym przetwarzaniem.
U dzieci z CAPD można zaobserwować szereg charakterystycznych zachowań. Przejawiają się one między innymi w następujący sposób:
- Problemy z rozumieniem poleceń: Dziecko często prosi o powtórzenie instrukcji, używając zwrotów typu „Co?”, „Nie słyszałem”, „Jeszcze raz?”.
- Trudności w hałasie: Dziecko ma problem ze zrozumieniem mowy w głośnym otoczeniu, np. w szkolnej klasie lub podczas rozmów w grupie.
- Wrażenie „niesłuchania”: Mimo prawidłowego słuchu, dziecko może sprawiać wrażenie, że nie zwraca uwagi na to, co się do niego mówi.
- Kłopoty z zapamiętywaniem: Wykonanie złożonych lub wieloetapowych poleceń słownych może stanowić dla niego duże wyzwanie.
- Łatwe rozpraszanie: Trudno mu skupić się na wypowiedzi jednej osoby, gdy w otoczeniu panuje szum.
- Trudności w nauce: Pojawiają się problemy z nauką czytania, pisania lub zapamiętywania nowych słów.
- Opóźniony rozwój mowy: Mogą wystąpić opóźnienia w rozwoju mowy lub języka.
- Problemy z lokalizacją dźwięku: Dziecko ma trudności z określeniem, skąd dobiega dany dźwięk.
- Reakcje emocjonalne: W sytuacjach wymagających skupienia na słuchaniu może reagować nerwowo lub unikać ich.
- Podobieństwo do innych zaburzeń: Zachowanie dziecka może przypominać objawy ADHD lub dysleksji, nawet jeśli nie zostały one zdiagnozowane.
Jak przebiega diagnoza i terapia metodą Johansena u dzieci
oraz inne informacje praktyczne dla rodziców prowadzących diagnozę w Krakowie
Diagnoza metodą Johansena
1.
Ankieta wstępna
Pierwszym krokiem jest wypełnienie ankiety rozwojowej i ankiety metody Johansena (on-line), aby diagnosta zapoznał się z informacjami o dotychczasowym rozwoju dziecka czy zauważonych przez opiekunów trudnościach.
Ankietę wypełniają rodzice/opiekunowie zdalnie, na co najmniej 2 dni robocze przed planowanym badaniem.
2.
Obserwacja i badanie przetwarzania słuchowego
W trakcie spotkania w poradni, diagnosta może pogłębiać niektóre zagadnienia z ankiety. Następnie obserwuje dziecko i przeprowadza – z poszanowaniem komfortu dziecka – samo badanie.
Diagnoza rozpoczyna się wizualną oceną przewodu słuchowego i błony bębenkowej (jest nieinwazyjne).
Następnie przeprowadza się badanie audiometryczne oraz serię nieinwazyjnych testów audytywnych. W trakcie badania dziecko ma założone słuchawki nauszne, a procedura obejmuje interakcje diagnosty z dzieckiem.
Badanie przetwarzania słuchowego metodą Johansena trwa ok. 40-50 minut, natomiast rekomendujemy rezerwację przez rodziców pełnej godziny.
3.
Omówienie wyników diagnozy z rodzicami
Po ok. tygodniu od przeprowadzonego badania, diagnosta przedstawi rodzicom wyniki testów.
Wyjaśni dlaczego i co może dziać się w obszarze rozwoju przetwarzania słuchowego oraz przedstawi rekomendacje dotyczące kolejnych kroków oraz podjęcia – jeśli to będzie konieczne – terapii wspierającej rozwój przetwarzania słuchowego.
Na życzenie rodziców możemy przygotować pisemną opinię z badania, zawierającą rozbudowany opis wyników oraz listę rekomendacji. Dokument taki jest do odbioru do tygodnia po badaniu.
Spotkanie w celu omówienia diagnozy trwa ok. 20 minut i może być przeprowadzone zdalnie – online, za pomocą platformy Google Meet.
Jak się przygotować i co zabrać?
Żeby diagnoza przebiegła sprawnie i była jak najbardziej rzetelna, warto się do niej przygotować.
Przed diagnozą należy przeprowadzić badanie słuchu – audiometrię tonalną – i przynieść wyniki tego badania na spotkanie.
Pomocne będzie również przedstawienie:
- wyników innych badań i diagnoz, jeśli były realizowane,
- opinii z placówki, do której chodzi dziecko,
- spisanych pytań i wątpliwości.
(dokumenty i wyniki badań można przed wizytą przesłać na adres [email protected])
Jak przygotować dziecko?
Przygotowanie dziecka do diagnozy przetwarzania słuchowego wymaga od rodzica delikatnego podejścia - badanie przez obcą osobę, może być stresujące.
Warto przygotować dziecko na to, co może się wydarzyć podczas wizyty - wyjaśnić, że będzie proszone o używanie słuchawek i uważne słuchanie różnych dźwięków, słów i zdań. Pomocne jest wyjaśnienie, że to badanie ma pomóc dziecku lepiej i wyraźniej słyszeć.
Dzięki takiemu podejściu, zmniejszy się towarzyszący sytuacji diagnozy stres, co ułatwi zaangażowanie się dziecka w proces wywiadu i badania.
Od jakiego wieku można w metodzie Johansena przeprowadzić diagnozę i rozpocząć stymulację słuchową?
Stymulację słuchową rozpocząć można już u dzieci kilkumiesięcznych oraz przedszkolnych. Rodzaj treningu ustala się na podstawie ankiety i pogłębionego wywiadu z rodzicami / opiekunami.
Ta wstępna ocena funkcji słuchowych pozwala wychwycić pierwsze symptomy ryzyka i zaplanować dalsze kroki diagnostyczne lub terapeutyczne.
Zazwyczaj od 6. roku życia, z dziećmi współpracującymi, przeprowadza się pełną diagnozę, przy użyciu testów audytywnych.
Pełna diagnoza wymaga, aby dziecko:
-
miało już rozwinięte kompetencje językowe (rozumienie i mówienie),
-
potrafiło współpracować z diagnostą,
-
było w stanie wykonywać zadania wymagające skupienia i reakcji na prezentowane bodźce słuchowe.
Co otrzymamy po zakończeniu diagnozy Johansena?
Po diagnozie specjalista przekazuje:
- podsumowanie wyników badania przetwarzania słuchowego,
- rekomendacje dotyczące dalszych kroków, zalecenia do konsultacji z innymi specjalistami oraz rekomendacje przeprowadzenia badań,
- rekomendacje do podjęcia terapii przetwarzania słuchowego.
Kto prowadzi diagnozę metodą Johansena?
Gdzie odbywa się diagnoza Johansena?
Spotkania i obserwacja dziecka odbywają się w Centrum Fiklon, na ulicy Wielickiej 20, Kraków.
Badanie wymaga obecności w poradni - nie ma możliwości przeprowadzenia go zdalnie.
Umów się na konsultację
Na czym polega diagnoza Johansena?
Metoda ta, to ocena wyższych funkcji słuchowych za pomocą baterii znormalizowanych testów i pomiarów dostosowanych do wieku dziecka,
Testy stosowane przez diagnostę obejmują różnego rodzaju zadania słuchowe, takie jak:
- Powtarzanie słów lub zdań na tle szumu,
- Powtarzanie cyfr słyszanych jednocześnie w prawym i lewym uchu,
- Wysłuchiwanie przerw w szumie,
- Rozróżnianie różnic pomiędzy dźwiękami, np. różnicowanie wysokości tonów.
Czy przed diagnozą należy wykonać badanie słuchu?
Tak. Informacje z badania audiometrycznego umożliwiają bowiem stworzenie programu stymulacji, który jest bardzo dokładnie dopasowany do konkretnych problemów z przetwarzaniem słuchowym.
Jak wygląda terapia metodą Johansena i jak długo trwa?
Terapia metodą Johansena polega na codziennym, systematycznym słuchaniu specjalnie skomponowanej i indywidualnie dopasowanej muzyki wykonywanej na syntetyzatorze. Pacjent korzysta z nagrań słuchanych przez słuchawki w domu, zwykle przez około 10–15 minut dziennie.
Czas trwania terapii to zazwyczaj od 6 do 18 miesięcy, przy czym dzieci najczęściej potrzebują około 9–10 miesięcy, aby osiągnąć pożądane efekty. Postępy są monitorowane przez terapeutę co 8 do 12 tygodni, co pozwala na dostosowanie nagrań do aktualnych potrzeb podopiecznego i ewaluację efektów terapii.
Terapia wymaga od pacjenta regularności i systematyczności, choć jest to proces pasywny, gdyż polega głównie na słuchaniu odpowiednio dobranej muzyki.
Jakie są efekty stosowania terapii metoda Johansena?
Efekty terapii to między innymi poprawa koncentracji, uwagi słuchowej, rozwoju mowy, umiejętności czytania i pisania oraz ogólnej komunikacji.
Jakie narzędzia i sprzęt potrzebne są do prowadzenia terapii?
Terapia metodą Johansen nie wymaga skomplikowanego, specjalistycznego sprzętu.
Głównym narzędziem są indywidualnie przygotowywane nagrania muzyczne, które są dostosowywane do potrzeb dziecka, na podstawie przeprowadzonej audiometrii tonalnej oraz innych testów słuchowych.
Nagrania te są zwykle dostarczane na płycie CD lub w postaci plików dostępnych on-line, które pacjent odtwarza w domu.
Aby terapia była skuteczna, potrzebny jest również odtwarzacz CD albo komputer ze słuchawkami nauczanymi o dobrym zakresie częstotliwości (zaleca się 20-16000 Hz), bez funkcji wzmacniania basów czy equalizera, które mogłyby zniekształcić sygnał.
Jeśli słuchawki i odtwarzacz mają wbudowane, equalizer, wzmacniacz basów i kontrolę balansów, należy je wyłączyć.
Taki prosty zestaw sprzętowy sprawia, że terapia jest łatwo dostępna i może być prowadzona w komfortowych, domowych warunkach.
Jak przebiega stymulacja?
Mowa i muzyka składają się z szerokiego zakresu częstotliwości dźwięków. W metodzie Johansena muzyka jest specjalnie skomponowana, aby stymulować po kolei różne pasma częstotliwości. Stosuje się 7 bazowych modułów, nazwanych Waves. Indywidualne moduły nagrywane są z muzyki znajdującej się na Waves CD w różnych kombinacjach. Mogą być dodatkowo wzbogacone o specjalne efekty, o których wiemy, że stymulują różne aspekty słuchania.
Jak ćwiczyć?
Terapia polega na codziennych ćwiczeniach – 10 minut codziennie – wykonywanych w domu. Regularność jest tutaj bardzo ważna.
Pomocne jest wytworzenie rutyn – ćwiczenia w określonym, stałym czasie w ciągu dnia.
Ćwiczenia należy wykonywać w cichym, spokojnym miejscu. W czasie słuchania nie należy wykonywać innych czynności. Dziecko powinno słuchać będąc zrelaksowane i skupione. Wiele dzieci chętnie odsłuchuje ścieżki muzyczne w łóżku.
Przy problemach z utrzymaniem uwagi mogą pomóc spokojne czynności wykonywane w trakcie treningu: malowanie, łatwe puzzle, układanie klocków Lego, zabawa plasteliną lub przytulanką.
Czym różni się metoda Johansena i Neuroflow?
Metoda Johansena i metoda Neuroflow różnią się przede wszystkim w podejściu do terapii słuchowej oraz zaangażowaniu pacjenta.
Metoda Johansena opiera się na indywidualnie dobranej muzyce instrumentalnej, która jest filtrowana i słuchana przez pacjenta codziennie w domu przez około 10-15 minut. Jest to terapia pasywna, w czasie której pacjent głównie słucha muzyki nastawionej na stymulację mózgu i poprawę przetwarzania słuchowego. Metoda ta ma na celu poprawę koncentracji, rozwoju mowy i umiejętności czytania oraz pisania. W trakcie diagnozy stosuje się audiometrię tonalną, testy lateralizacji oraz rozdzielnouszne do oceny uwagi słuchowej i progu dyskomfortu słuchowego.
Metoda Neuroflow to aktywna diagnoza i trening słuchowy, w którym pacjent wykonuje różne zadania testowe zależnie od wieku: powtarzanie słów i zdań na tle szumu, rozróżnianie dźwięków, wysłuchiwanie przerw w szumie, powtarzanie cyfr słyszanych oddzielnie w obu uszach. Terapia wymaga aktywnego zaangażowania i jest skierowana do osób z zaburzeniami przetwarzania słuchowego (APD). Po diagnozie Neuroflow wydaje szczegółowy raport oraz plan terapii.
Sama diagnoza wymaga mniej więcej tyle samo czasu. Proces terapii ma zbliżoną długość. Obie metody mogą się uzupełniać i często są wykorzystywane łącznie w terapii zaburzeń słuchowych i rozwojowych u dzieci.
Czy można badać dzieci z diagnozą spektrum autyzmu lub ADHD?
Tak, jeśli dziecko nawiązuje kontakt i współpracuje z diagnostą, jak najbardziej możliwe jest przeprowadzenie diagnozy u dziecka neuroatypowego. Jest to o tyle istotne, że neuroróżnorodności często towarzyszą zaburzenia przetwarzania słuchowego.
Sam trening jest nieinwazyjny i wykonywany w domu, w bezpiecznych i znanych dziecku oraz komfortowych warunkach, co ułatwia prowadzenie terapii i nie wymaga częstego kontaktu ze specjalistą.
Umów się na konsultację