Terapia zaburzeń funkcji jamy ustnej MFS
Stymulacja funkcji jamy ustnej metodą MFS to terapia skierowana zarówno do dzieci, jak i dorosłych. Jest to metoda, która stanowi wsparcie dla leczenia ortodontycznego i terapii miofunkcjonalnej. Wykorzystuje silikonowe nakładki (stymulatory MFS), pomagające w normalizacji trzech podstawowych funkcji jamy ustnej: oddychania, połykania oraz gryzienia, żucia. Badania wskazują, że nawet do 80% wad zgryzu ma swoje źródło w zaburzonych funkcjach motorycznych jamy ustnej. Praca nad przyczyną, a nie wyłącznie nad ustawieniem zębów, pozwala wspierać naturalny rozwój twarzoczaszki dziecka i zwiększa trwałość efektów leczenia ortodontycznego. Diagnozę i terapię prowadzi logopeda przeszkolony w zakresie ortodoncji funkcjonalnej MFS.
Jakie są wskazania do diagnozy funkcji jamy ustnej
Zaburzenia funkcji motorycznych jamy ustnej rozwijają się stopniowo i często pozostają niezauważone, ponieważ nie sprawiają poważnych problemów. Warto jednak rozważyć diagnozę, jeśli u dziecka obserwujesz:
- Oddychanie przez usta: dziecko ma często otwartą buzię w ciągu dnia, podczas oglądania bajki, zabawy lub snu.
- Chrapanie i niespokojny sen: pojawia się chrapanie, głośny oddech w nocy, a rano dziecko budzi się zmęczone.
- Nieprawidłowe połykanie: język napiera na zęby lub wsuwa się między łuki zębowe podczas przełykania.
- Trudności z jedzeniem: dziecko długo przeżuwa, wypycha jedzenie językiem, niechętnie gryzie twarde pokarmy.
- Nawykowe ssanie: przedłużone ssanie kciuka, smoczka lub przygryzanie warg i policzków.
- Zgrzytanie zębami (bruksizm): słyszalne zgrzytanie w nocy lub silne zaciskanie zębów w ciągu dnia.
- Wady wymowy: seplenienie międzyzębowe i inne trudności artykulacyjne związane z pracą języka.
- Widoczne zmiany w zgryzie: zgryz otwarty, stłoczenia zębów, wysunięta lub cofnięta żuchwa.
- Zalecenie ortodonty lub logopedy: specjalista prowadzący dziecko wskazał potrzebę pracy nad funkcjami prymarnymi przed rozpoczęciem leczenia aparatem, w jego trakcie lub po nim.
Jeśli dziecko jest w trakcie leczenia ortodontycznego, terapia MFS może je uzupełniać. Wypracowanie prawidłowych funkcji zmniejsza ryzyko nawrotu wady po zdjęciu aparatu.
Jak przebiega diagnoza i terapia MFS u dzieci
oraz inne informacje praktyczne dla rodziców dzieci z wadami zgryzu w Krakowie
Diagnoza funkcji jamy ustnej i dobór nakładek MFS
1.
Ankieta wstępna
Pierwszym krokiem jest wypełnienie ankiety rozwojowej (on-line), dzięki której diagnostka pozna historię rozwoju dziecka: przebieg ciąży i porodu, sposób karmienia w okresie niemowlęcym, przebyte infekcje górnych dróg oddechowych, nawyki oraz dotychczasowe leczenie.
Ankietę wypełniają rodzice/opiekunowie zdalnie, na co najmniej 2 dni robocze przed planowanym badaniem.
2.
Obserwacja i diagnoza funkcjonalna MFS
W trakcie spotkania w poradni diagnostka pogłębia wybrane zagadnienia z ankiety, a następnie przeprowadza badanie, z poszanowaniem komfortu i wrażliwości dziecka.
Badanie jest nieinwazyjne i obejmuje ocenę: toru oddechowego (nosowy lub ustny), drożności nosa, sposobu połykania, pozycji spoczynkowej języka i warg, napięcia mięśni twarzy, budowy jamy ustnej (w tym wędzidełka języka), zgryzu oraz pracy stawów skroniowo-żuchwowych.
Badanie logopedyczne i spotkanie diagnostyczne trwa ok. 50 minut.
3.
Omówienie wyników diagnozy z rodzicami
Diagnostka omawia z rodzicami wyniki badania: wyjaśnia, które funkcje wymagają wsparcia, w jakiej kolejności będą reedukowane i jaki stymulator MFS będzie odpowiedni na pierwszym etapie terapii. Rodzice otrzymują plan terapii wraz z instrukcją stosowania nakładki w domu.
Jeżeli badanie wskaże taką potrzebę, diagnostka zarekomenduje również konsultacje uzupełniające, np. u laryngologa (ocena migdałków i drożności nosa) lub ortodonty.
Na życzenie rodziców przygotowujemy pisemną opinię z badania, zawierającą opis wyników oraz listę rekomendacji. Dokument jest do odbioru do tygodnia po spotkaniu.
Jak się przygotować?
Żeby diagnoza przebiegła sprawnie i była jak najbardziej rzetelna, warto się do niej przygotować.
Pomocne będzie przedstawienie:
- książeczki zdrowia dziecka,
- wyników badań i diagnoz, jeśli były realizowane (np. opinia logopedyczna, dokumentacja ortodontyczna, wynik konsultacji laryngologicznej),
- krótkich nagrań wideo z sytuacji, gdy dziecko je, pije i mówi, najlepiej ze zbliżeniem na okolice ust,
- spisanych pytań i wątpliwości.
(dokumenty i nagrania można przed wizytą przesłać na adres [email protected])
Jak przygotować dziecko?
Badanie funkcji jamy ustnej nie boli i nie wymaga żadnych zastrzyków ani nieprzyjemnych procedur, warto jednak uprzedzić dziecko, co je czeka.
Można wyjaśnić, że pani będzie oglądać buzię, prosić o wysunięcie języka, przełknięcie śliny czy nadmuchanie policzków, trochę jak podczas zabawy w miny. Pomocne jest powiedzenie dziecku, że dzięki temu badaniu będzie mu łatwiej oddychać, jeść i mówić.
Dzięki takiemu przygotowaniu dziecko chętniej współpracuje, a wyniki badania są bardziej miarodajne.
Od jakiego wieku można przeprowadzić diagnozę i rozpocząć terapię MFS?
Samą ocenę funkcji jamy ustnej można przeprowadzić już u dzieci w wieku przedszkolnym. Wczesna obserwacja pozwala wychwycić nieprawidłowe wzorce oddychania i połykania, zanim utrwalą się w postaci wady zgryzu.
Terapię z użyciem stymulatorów MFS rozpoczyna się zazwyczaj od 4/5. roku życia. To moment, w którym dziecko potrafi już współpracować i systematycznie korzystać z nakładki, a jednocześnie trwa intensywny wzrost twarzoczaszki, dzięki czemu efekty terapii są najlepsze.
Terapia sprawdza się również u dzieci starszych, w tym u pacjentów w trakcie leczenia aparatem stałym lub ruchomym.
Co otrzymamy po zakończeniu diagnozy zgryzu i doboru MFS?
Po diagnozie specjalistka przekazuje:
- podsumowanie wyników badania funkcji jamy ustnej,
- dobór odpowiedniego stymulatora MFS wraz z planem terapii i instrukcją ćwiczeń domowych,
- rekomendacje dotyczące konsultacji z innymi specjalistami (ortodonta, laryngolog, fizjoterapeuta), jeśli badanie wskaże taką potrzebę.
Gdzie się odbywa diagnoza i terapia MFS?
Spotkania odbywają się stacjonarnie, w Centrum Fiklon, na ulicy Wielickiej 20, Kraków.
W przypadku terapii MFS nie ma możliwości realizacji zdalnie - specjalista musi przeprowadzić badanie w gabinecie, wspólnie z dzieckiem.
Kto prowadzi diagnozę i trening MFS?
Umów się na konsultację
Na czym polega terapia stymulatorami MFS?
System MFS (Multifunction System) został opracowany przez prof. Jose Durana von Arx, ortodontę związanego z Uniwersytetem w Barcelonie, i jest stosowany w wielu krajach jako element leczenia czynnościowego wad zgryzu.
Terapia polega na regularnym stosowaniu indywidualnie dobranej, silikonowej nakładki, która stymuluje określone punkty i grupy mięśni w obrębie jamy ustnej i twarzy. Dzięki temu dziecko stopniowo:
- przestawia się na oddychanie przez nos,
- uczy się prawidłowego układania języka i połykania,
- normalizuje napięcie mięśni warg, policzków i żwaczy.
Praca odbywa się nad przyczyną problemu, czyli nieprawidłowym wzorcem mięśniowym, dlatego efekty terapii wspierają leczenie ortodontyczne i zmniejszają ryzyko nawrotu wady.
Czym różnią się nakładki MFS od aparatu ortodontycznego?
Aparat ortodontyczny (stały lub ruchomy) mechanicznie zmienia ustawienie zębów i łuków zębowych. Nakładki MFS działają na poziomie funkcji: modyfikują pracę mięśni oraz wzorce oddychania i połykania, które odpowiadają za powstawanie i nawroty wad zgryzu.
Obie metody się uzupełniają. Terapia MFS może przygotowywać dziecko do leczenia ortodontycznego, towarzyszyć noszeniu aparatu oraz utrwalać efekty po jego zdjęciu. O planie leczenia ortodontycznego zawsze decyduje ortodonta, z którym chętnie współpracujemy, wymieniając informacje o postępach terapii.
Jak wygląda codzienne stosowanie nakładki MFS i jak długo trwa terapia?
Dziecko korzysta z nakładki w domu, zgodnie z indywidualnym planem, zazwyczaj przez określony czas w ciągu dnia oraz, w zależności od zaleceń, podczas snu. Stosowaniu nakładki towarzyszą krótkie, proste ćwiczenia mięśniowe, które pokazujemy rodzicom podczas wizyt.
Czas trwania terapii zależy od rodzaju i nasilenia zaburzeń; zwykle terapia trwa ok. rok. Postępy oceniamy podczas wizyt kontrolnych, w trakcie których weryfikujemy, czy rozwój jamy ustnej dziecka nie wymaga doboru kolejnego rozmiaru lub typu stymulatora.
Kluczowa dla efektów jest systematyczność i włączenie stosowania nakładki w stały rytm dnia, np. podczas czytania, rysowania lub oglądania bajki.
Jakie są efekty terapii MFS?
Efekty stosowania nakładki MFS to między innymi: swobodne oddychanie przez nos, prawidłowe połykanie i pozycja spoczynkowa języka, poprawa napięcia mięśni twarzy, spokojniejszy sen i ograniczenie chrapania, wsparcie artykulacji oraz korzystniejsze warunki dla rozwoju zgryzu i skuteczności leczenia ortodontycznego.
Jak dbać o nakładkę MFS?
Nakładkę należy codziennie dokładnie myć pod bieżącą wodą oraz regularnie dezynfekować preparatem wskazanym przez terapeutkę.
Trwałość stymulatora wynosi ok. 6 miesięcy i zależy od sposobu użytkowania; przy silnym bruksizmie niektóre elementy mogą wymagać częstszej wymiany.
Nakładkę przechowujemy w wentylowanym pudełku, z dala od źródeł ciepła.
Czy terapia MFS łączy się z terapią logopedyczną?
Tak, i jest to jedno z najważniejszych zastosowań metody. Prawidłowy tor oddechowy, pozycja spoczynkowa języka i napięcie mięśniowe pomagają w pracy nad artykulacją.
Stymulatory MFS wzmacniają efekty terapii logopedycznej i dlatego w Fiklonie obie formy wsparcia planujemy wspólnie, w ramach jednego zespołu specjalistów.
Czy z terapii MFS mogą korzystać dzieci rozwijające się w spektrum autyzmu lub z diagnozą ADHD?
Tak, jeśli dziecko toleruje nakładkę w jamie ustnej i jest w stanie stopniowo oswoić się z jej stosowaniem. U dzieci z diagnozą neuroróżnorodności częściej występują trudności z napięciem mięśniowym, oddychaniem przez usta czy wybiórczością pokarmową, dlatego praca nad funkcjami jamy ustnej bywa dla nich szczególnie istotna.
Terapię MFS prowadzimy w tempie dostosowanym do dziecka, a większość ćwiczeń odbywa się w domowych warunkach. W razie potrzeby łączymy ją ze wsparciem terapeuty integracji sensorycznej.
Umów się na konsultację