Play Therapy - terapia przez zabawę
Play Therapy jest metodą terapeutyczną, wykorzystującą najbardziej naturalną formę komunikacji dziecka – zabawę. Opracowana przez Virginię Mae Axline metoda opiera się na założeniu, że zabawa stanowi dla dzieci to, czym dla dorosłych jest mowa – podstawowy środek wyrażania myśli, uczuć i doświadczeń. Kierując się zasadą „dziecko prowadzi, terapeuta podąża”, tworzymy bezpieczną przestrzeń dla wyrażenia siebie poprzez emocjonalne dostrojenie się do dziecka. Metoda ta jest szczególnie skuteczna w pracy z dziećmi w wieku 3-12 lat doświadczającymi trudności emocjonalnych, społecznych, komunikacyjnych lub rozwojowych.
Jakie są wskazania do terapii tą metodą u dzieci?
Play Therapy sprawdzi się u dzieci, które doświadczają szerokiego spektrum trudności emocjonalnych, społecznych, komunikacyjnych oraz rozwojowych.
Metoda ta jest szczególnie skuteczna, gdy dziecko nie posiada wystarczających umiejętności werbalnych do wyrażenia swoich przeżyć, myśli i uczuć, co czyni zabawę najnaturalniejszym kanałem komunikacji.
Wskazania do Play Therapy obejmują:
- Niepokojące zachowania u dzieci:
- Nieśmiałość i wycofanie z kontaktów społecznych
- Trudności w regulacji emocji
- Agresja, rozdrażnienie
- Trudności w nawiązywaniu i utrzymaniu przyjaźni
- Kłótnie z rówieśnikami i rodzeństwem
- Niskie kompetencje społeczne, trudności adaptacyjne
- Trudne sytuacje życiowe:
- Rozwód lub separacja rodziców
- Śmierć rodzica lub członka rodziny
- Przemoc emocjonalna, fizyczna lub seksualna
- Narodziny rodzeństwa, zmiana opiekuna
- Hospitalizacja dziecka, choroba rodzica
- Zaniedbanie, nadużywanie substancji przez rodzica
- Zaburzenia rozwojowe:
- Opóźniony rozwój mowy i komunikacji
- Opóźniony rozwój emocjonalno-społeczny
- Spektrum autyzmu, zespół Aspergera
- Zaburzenia kliniczne:
- Zaburzenia lękowe, lęk separacyjny
- Mutyzm wybiórczy.
Jak przebiega i ile trwa terapia?
Oraz inne informacje praktyczne dla rodziców zainteresowanych metodą Play Therapy.
Proces w Play Therapy
1.
Ankieta i wywiad z rodzicami / opiekunami
Pierwsze spotkanie z terapeutą, to konsultacja przeprowadzana z rodzicami, którą poprzedza wypełnienie ankiety rozwojowej. W trakcie tej rozmowy zbierzemy informacje o zachowaniu dziecka i zaobserwowanych trudnościach – powodach, dla których rodzice zgłaszają się do terapii.
Spotkanie wstępne z psychologiem i omówienie ankiety rozwojowej trwa ok. 50 minut.
2.
Sesje wstępne
Kolejne 2-3 spotkania odbywają się już z dzieckiem i służą obserwacji i diagnozie trudności.
Następnie terapeuta spotyka się jeszcze na jednej sesji z samymi rodzicam i omawia plan terapii oraz jej cele.
Jeśli rodzice i terapeuta podejmą wspólnie decyzję o kontynuowaniu terapii, podpisywany jest kontrakt terapeutyczny oraz ustalana planowana liczba sesji.
3.
Sesje regularne
Faza wprowadzająca to pierwsze sesje, podczas których dziecko przyzwyczaja się do terapeuty, pokoju zabaw i procesu terapii. W tej fazie może odbyć się sesja wprowadzająca trwająca około 30 minut, podczas której terapeuta prezentuje dziecku pokój zabaw i jego wyposażenie. Im bardziej nieśmiałe lub niespokojne jest dziecko, tym trudniejszy może być ten okres.
Faza wstępnej akceptacji to kolejne sesje, w których dziecko prawdopodobnie zaczyna oczekiwać spotkań terapeutycznych, chętnie wchodzi do pokoju zabaw oraz nawiązuje znaczącą relację z terapeutą. Następnie może wystąpić faza negatywnej reakcji, kiedy dziecko może zachowywać się w sposób odbiegający od wcześniejszych wzorców, co choć może być niekomfortowe dla rodziców, jest konieczne w procesie terapeutycznym.
Jedna sesja Play Therapy trwa standardowo 45-50 minut. W wyjątkowych sytuacjach, szczególnie w przypadku małych dzieci około 3 roku życia lub dzieci z ADHD, sesje mogą rozpoczynać się od 30 minut i być stopniowo wydłużane do standardowego czasu. Sesje odbywają się zazwyczaj raz w tygodniu, choć częstotliwość może być dostosowana do indywidualnych potrzeb dziecka.
Całkowita liczba sesji jest uzależniona od stopnia nasilenia trudności dziecka. Przy lekkich trudnościach proponuje się minimum 6 cotygodniowych spotkań.
Przy większych trudnościach zaleca się 12-15 sesji. Przy poważnych trudnościach terapia może trwać od 6 do 12 miesięcy lub dłużej.
4.
Sesje ewaluacyjne
Podczas sesji ewaluacyjnych rodzic zyskuje możliwość rozwijania funkcji refleksyjnej, która jest niezbędną podstawą dla rozwoju poczucia rozumienia siebie i innych. Wysoki poziom zaangażowania rodziców w terapię ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia oczekiwanych zmian w funkcjonowaniu dziecka.
5.
Zakończenie terapii
Decyzja o zakończeniu terapii jest podejmowana w toku wspólnej rozmowy i wymiany informacji między terapeutą i rodzicami.
Zwykle decyzja o zakończeniu procesu jest podejmowana, gdy zostaną osiągnięte cele terapii określone przez rodziców w wywiadzie początkowym.
Cele terapii
- Zwiększenie świadomości emocji, ich przeżywania i dzielenia się;
- Stymulowanie umiejętności komunikacyjnych;
- Rozwijanie umiejętności społecznych – utrzymywanie relacji;
- Zwiększenie kompetencji w radzeniu sobie z problemowymi sytuacjami społecznymi i emocjonalnymi.
Wykorzystywane metody
Główną metodą pracy w Play Therapy jest oczywiście zabawa.
Terapeutka stosuje w trakcie sesji stosuje różnego rodzaju zachęty i moderuje typy zabaw:
- zabawę wyobrażeniową,
- zabawę ustrukturowaną – gry,
- zabawę swobodną.
Jakie są efekty terapii u dzieci?
Skuteczność terapii zależy od różnych czynników, w tym etiologii czyli przyczyny zaburzenia i głębokości zaburzeń.
Pomimo wysiłków i współpracy z rodzicami, efekty terapii mogą być zauważalne dopiero po kilku miesiącach regularnej pracy.
Rozwój zdolności komunikacyjnych – w zależności od potencjału dziecka i przyczyn zaburzenia – może wymagać dłuższego czasu i systematycznej kontynuacji terapii.
Jak wygląda sesja Play Therapy?
Każda sesja rozpoczyna się w stały sposób poprzez określenie stanu emocjonalnego dziecka. Podczas 40-50 minutowej sesji terapeutycznej dziecko samodzielnie wybiera i aktywnie korzysta z materiałów dostępnych w pokoju zabaw.
Zastosowanie przez dziecko zróżnicowanych materiałów, takich jak piasek i woda, farby, klej, miniatury postaci ludzkich, zwierząt, drzew, daje wolną rękę i przestrzeń dla wyobraźni dziecka.
Tworzenie świata w piasku lub poprzez inne materiały daje dziecku sposobność doświadczenia siebie w działaniu, rozwija poczucie sprawczości i kontroli. Atmosfera bezwarunkowej akceptacji oraz bezpieczna relacja tworzona między terapeutą i dzieckiem stanowią podstawę procesu terapeutycznego.
Sesja kończy się w stały sposób, poprzez poinformowanie dziecka o zakończeniu, które następuje 5 minut przed końcem sesji.
Zabawa figurkami w piaskownicy pod okiem terapeuty jest jednym z elementów terapii w Play Therapy.
Gdzie się odbywa terapia?
Spotkania odbywają się stacjonarnie, w Centrum Fiklon, na ulicy Wielickiej 20, Kraków.
W przypadku tej terapii nie ma możliwości realizacji zdalnej.
Udział i rola rodzica w terapii
Rodzic odgrywa ważna rolę w procesie terapeutycznym Play Therapy, stanowiąc aktywnego uczestnika i partnera w terapii, mimo że nie bierze bezpośredniego udziału w indywidualnych sesjach terapeutycznych dziecka.
Udział rodzica jest jednak niezbędny dla osiągnięcia trwałych zmian w funkcjonowaniu dziecka i stanowi fundament skuteczności całego procesu terapeutycznego.
Podstawowym zadaniem rodzica w czasie trwania terapii jest uważne obserwowanie dziecka w życiu codziennym oraz monitorowanie zmian w jego zachowaniu zarówno w obrębie rodziny, jak i w szerszym otoczeniu społecznym.
Rodzice wspierają też dzieci poprzez zachęcanie do udziału i zaangażowania w terapię, szczególnie w fazie wprowadzającej, gdy dziecko przyzwyczaja się do terapeuty, pokoju zabaw i procesu terapii. To wsparcie jest szczególnie ważne w przypadku dzieci nieśmiałych lub niespokojnych, dla których początkowy okres może być trudniejszy.
Co kilka sesji z dzieckiem, terapeuta spotyka się z rodzicami na sesji przeglądowej w celu omówienia zaobserwowanych zmian oraz wspólnego zastanowienia się nad przyczynami prezentowanych przez dziecko trudności i sposobami radzenia sobie z nimi. Spotkania te odbywają się regularnie co 6-8 sesji z dzieckiem, ale nie w zamian za sesję dziecka.
Podczas sesji przeglądowych rodzic dzieli się swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi funkcjonowania dziecka, co stanowi nieoceniony wkład w proces terapeutyczny. Terapeuta ma również możliwość doświadczenia i analizy uczuć z przeniesienia w relacji z rodzicami, co dostarcza dodatkowych informacji o tym, jak czuje się dziecko w relacji z rodzicami.
Kto prowadzi zajęcia Play Therapy?
Umów się na konsultację